Welke metselverbanden zijn er voor een buitenmuur?
Het metselverband bepaalt hoe bakstenen in de buitenmuur worden gemetseld en het uiterlijk ervan. Sommige metselverbanden zorgen voor een rustig gevelbeeld, terwijl andere juist meer speelsheid en dynamiek geven. Daarnaast zijn er verschillen in verwerking, vakmanschap en kosten. In dit artikel behandelen we de meest voorkomende soorten metselverbanden, de onderlinge verschillen en welk verband het beste past bij jouw buitenmuur.
Veelgebruikte formaten en voegen bij metselverbanden
Bij metselverbanden kom je de onderstaande formaten en voegsoorten tegen.
Deze bepalen hoe het metselverband eruitziet.
- Strek: de lange zijde van een baksteen.
- Kop: de korte zijde van een baksteen.
- Klezoor: een kwart baksteen.
- Drieklezoor: een driekwart baksteen.
- Lintvoeg: de horizontale voeg tussen twee lagen stenen.
- Stootvoeg: de verticale voeg tussen twee stenen.
Wat is een halfsteensverband metselwerk?
Bij een halfsteensverband verspringt de verticale voeg telkens met de helft van de baksteenlengte. De gevel bestaat vooral uit lagen met strekken. Alleen bij hoeken, raam- en deuropeningen zijn de koppen van de bakstenen zichtbaar. Door de eenvoudige opbouw krijgt de buitenmuur een rustige uitstraling. Ook is er weinig materiaalverlies, omdat er vooral met hele bakstenen wordt gewerkt. Halfsteensverband wordt vooral toegepast bij gevoegd metselwerk en is het meest voorkomende verband in Nederland.
Tip! Geschikte bakstenen: dikformaat, hilversumsformaat, waalformaat
Wat is een klezorenverband metselwerk?
Het klezorenverband lijkt op het halfsteensverband, maar de verticale voeg verspringt niet met een halve baksteen. De verticale voegen verspringen met een kwart of driekwart van de baksteenlengte. Daardoor ontstaat een vallende, dynamische beweging in het gevelaanzicht. Bij een klezorenverband zijn er twee mogelijkheden: een vallende tand of staande tand. Wanneer de lagen steeds dezelfde kant op verspringen, ontstaat een vallend tand. Verspringt het patroon om de andere laag terug, dan ontstaat een staande tand.
Tip! Geschikte bakstenen: dikformaat, waalformaat
Wat is een wildverband metselwerk?
Bij een wildverband worden bakstenen in verschillende lengtes verwerkt, waardoor een willekeurig patroon ontstaat. Dit geeft de buitenmuur een speelse uitstraling. Toch is een wildverband niet volledig vrij. Om storende patronen te voorkomen en te voldoen aan ‘Uitvoeringsrichtlijn 357 metselwerkconstructie’ gelden de volgende eisen voor het metselwerk:
- Hoeken moeten beginnen met een strek, drieklezoor of kop.
- In de muur mogen alleen koppen en strekken worden gebruikt.
- Vallende tanden mogen niet groter zijn dan zes lagen.
- Sprongen van meer dan zes klezoren mogen niet recht of schuin boven elkaar voorkomen.
- Een verband dat niet op een of ander regelmatig verband lijkt.
Wildverband metselwerk is geschikt voor bakstenen met meer maatverschil. Ook bij voegloos metselwerk wordt wildverband vaak toegepast, omdat niet iedere baksteen hoeft te worden gezaagd of geknipt.
Tip! Geschikte baksteen: hilversumsformaat
Wat is een tegelverband metselwerk?
Bij een tegelverband, ook wel stapelverband genoemd, liggen de bakstenen recht boven elkaar. Zowel de horizontale lintvoegen als de verticale stootvoegen lopen door. Hierdoor ontstaat een strak lijnenspel. Dit metselverband wordt vaak gekozen bij moderne architectuur. Een belangrijk aandachtspunt is de stabiliteit. Omdat de bakstenen recht boven elkaar worden gemetseld en de voegen doorlopen is extra versteviging nodig. Denk bijvoorbeeld aan metselwerkwapening. Laat dit altijd beoordelen door een vakman.
Tip! Geschikte baksteen: hilversumsformaat
Wat is een kruisverband metselwerk?
Bij een kruisverband worden bakstenen afwisselend gemetseld in een rij koppen en een rij strekken. De bakstenen verspringen met een halve steenlengte, waardoor kruizen in het patroon zichtbaar worden. Het verband heeft een klassieke uitstraling dat we vaak terugzien bij oudere gebouwen en boerderijen. Voor kruisverband metselwerk kies je een maatvaste baksteen met een goede kop-strekverhouding. Alleen dan komt het patroon mooi uit.
Tip! Geschikte baksteen: waalformaat
Wat is een staand verband metselwerk?
Bij een staand verband wisselen lagen met strekken en lagen met koppen elkaar af. Een laag met strekken wordt gevolgd door een laag met koppen. In de strekkenlaag wordt vaak een drieklezoor toegepast om het verband goed te laten verspringen. Door de afwisseling van koppen en strekken ontstaat een ritmisch en verticaal gericht gevelbeeld. Bij een staand verband worden bakstenen voornamelijk als hele of halve steen verwerkt. Hierdoor is er weinig materiaalverlies en uitval.
Tip! Geschikte baksteen: hilversumsformaat
Wat is een kettingverband metselwerk?
Bij een kettingverband bestaat elke laag uit een herhaling van twee strekken en één kop. De koppen liggen om de andere laag onder elkaar. Hierdoor ontstaat een patroon dat doet denken aan een ketting en zorgt voor een strak, regelmatig gevelbeeld. Voor dit verband is een maatvaste steen belangrijk, zodat de koppen en strekken netjes op elkaar aansluiten.
Tip! Geschikte bakstenen: dikformaat, waalformaat
Wat is een blokverband metselwerk?
Bij een blokverband worden twee bakstenen boven elkaar gemetseld. Dit metselverband kan ook worden omschreven als een dubbel halfsteensverband. Door de herhaling van de bakstenen ontstaat een symmetrisch patroon in het metselwerk.
Tip! Geschikte bakstenen: dikformaat, hilversumsformaat, waalformaat
Wat is een koppenverband metselwerk?
Bij een koppenverband zijn alleen de koppen van de bakstenen zichtbaar. Je kunt dit zien als een halfsteensverband waarbij geen strekken, maar juist koppen worden gebruikt. Oftewel, de lagen bestaan volledig uit koppen die halfsteens worden gemetseld. Hierdoor ontstaat een krachtig gevelbeeld. Om het koppenverband goed uit te laten komen, start je afwisselend met een kop en een drieklezoor.
Tip! Geschikte bakstenen: dikformaat, waalformaat
Wat is een vlaams verband metselwerk?
Het vlaams verband lijkt op het kruisverband, maar bij deze variant worden in elke laag afwisselend koppen en strekken gemetseld. Bij een kruisverband wisselt dit per laag. Door deze afwisseling krijgt de buitenmuur een verfijnd en ambachtelijk uiterlijk. Kies voor dit verband een maatvaste baksteen met een goede kop-strekverhouding.
Tip! Geschikte bakstenen: dikformaat, waalformaat
Overzicht metselverbanden
Metselverband | Kenmerk | Uitstraling |
|---|---|---|
Halfsteensverband | Verticale voegverspringing per halve baksteen | Rustig en tijdloos |
Klezorenverband | Voegverspringing van kwart of driekwart baksteen | Dynamisch door de vallende lijn |
Wildverband | Willekeurig patroon met verschillende baksteenlengtes | Speels en minder strak |
Tegelverband | Doorlopen lint- en stootvoegen | Strak |
Kruisverband | Afwisselende lagen met koppen en strekken | Klassiek |
Staand verband | Afwisselend een laag strekken en een laag koppen | Ritmisch en verticaal gericht |
Kettingverband | Herhaling van twee strekken en één kop | Strak en regelmatig |
Blokverband | Dubbel halfsteensverband met blokvorming | Symmetrisch |
Koppenverband | Alleen koppen zichtbaar | Krachtig |
Vlaams verband | In iedere laag afwisseling van een kop en strek | Verfijnd en ambachtelijk |
Welk metselverband kies je voor jouw buitenmuur?
De keuze voor een metselverband hangt niet alleen af van de uitstraling. Ook de verwerking en het beschikbare budget spelen een rol. Sommige metselverbanden zijn eenvoudiger en sneller te metselen, terwijl andere juist meer om maatvoering, zaagwerk of vakmanschap vragen. Twijfel je tussen de metselverbanden? Bekijk dan onderstaande richtlijnen of neem contact op met onze productspecialisten.
Verwerking
Eenvoudig te metselen:
- Halfsteensverband
- Staand verband
- Kettingverband
Bij deze metselverbanden wordt vooral gewerkt met hele en halve bakstenen. Hierdoor blijft het patroon overzichtelijk en kan het metselwerk snel worden gemetseld.
Moeilijker te metselen:
- Kruisverband
- Vlaams verband
De afwisseling van koppen, strekken en klezoren moet nauwkeurig worden aangehouden om het patroon goed uit te laten komen. Ook zijn bij deze metselverbanden maatvaste bakstenen en een goede kop-strek verhouding belangrijk.
Budget
Duur metselverband:
- Wildverband
- Klezorenverband
Deze metselverbanden vragen meer arbeidstijd en vakmanschap. Door de complexere patroonopbouw en extra maatvoering liggen de verwerkingskosten vaak hoger. Ook extra zaag- en knipwerk kan invloed hebben op de totale kosten.
Goedkoop metselverband:
- Halfsteensverband
Het halfsteensverband is voordeliger door de eenvoudige opbouw, het beperkte materiaalverlies en de snelle verwerking. Daardoor blijven de arbeidskosten vaak lager dan bij complexere metselverbanden. Niet voor niets is het halfsteensverband het bekendste en meest voorkomende metselverband in Nederland.
Heb je een metselverband gekozen? Zo ga je verder!
- Houd vast aan één gekozen metselverband. Gebruik geen verschillende patronen door elkaar.
- Gebruik maatvaste bakstenen bij kruisverband, vlaams verband en kettingverband.
- Kies bij tegelverband voor extra versteviging, zoals metselwapening, maar laat dit altijd beoordelen door een vakman.
- Ga je bakstenen zagen? Doe dit dan zorgvuldig op maat met een stenenknipper of metseltroffel.
- Werk altijd nauwkeurig met een gelijke voegbreedte en controleer regelmatig met een waterpas of het metselwerk recht blijft.
Deze kennisbanken vind je misschien ook interessant
Advies nodig over metselverbanden?
Neem dan contact op met onze productspecialisten. Zij helpen je graag en voorzien je van professioneel advies!
