Bakstenen buitenmuur metselen
Een bakstenen buitenmuur krijgt veel te verduren. Regen, wind, temperatuurverschillen en vocht stellen hoge eisen aan het metselwerk. Daarom is het belangrijk dat de buitenmuur vanaf de fundering goed wordt opgebouwd. Ook de voegen, waterkering en spouwankers spelen daarbij een belangrijke rol. Daarom lees je in dit artikel stap voor stap hoe je een draagkrachtige buitenmuur metselt.
Opbouw gevelconstructie
- Binnenmuur: de dragende muur aan de binnenzijde van de woning
- Spouw met isolatie: de ruimte tussen de binnenmuur en buitenmuur. In deze ruimte wordt vaak isolatiemateriaal geplaatst, zoals PIR platen. De spouw helpt om vocht af te voeren en warmteverlies te beperken.
- Buitenmuur van bakstenen: het zichtbare metselwerk aan de buitenzijde. Deze muur beschermt de woning tegen regen, wind en vuil.
De bakstenen buitenmuur wordt met spouwankers aan de binnenmuur bevestigd. Deze spouwankers zorgen ervoor dat het metselwerk daadkrachtig blijft. Meer over het verankeren van de muren lees je in stap 10.

Weersomstandigheden bij het metselen van een bakstenen buitenmuur
Ga je metselen? Dan moet je altijd rekening houden met de weersomstandigheden. Verschillende weersomstandigheden hebben veel invloed op de hechting, uitharding en uitstraling van het metselwerk. Metsel daarom niet zomaar bij regen, vorst en hoge temperaturen.
Metselen bij regen
Metsel niet wanneer het regent. Zo verklein je de kans op kalkuitbloei- en uitslag. Begint het tijdens het metselen toch te regenen? Stop dan direct en dek het verse metselwerk goed af met een afdekzeil. Bovendien mag regen niet rechtstreeks op het metselwerk vallen voordat de metselmortel hard is. Dit heeft als gevolg dat metselmortel uit de voegen kan spoelen.
Metselen bij vorst
Metsel niet bij een temperatuur van 0 °C of lager. De metselmortel hardt dan niet of nauwelijks uit. Dit kan leiden tot hechtingsproblemen. Metsel bij voorkeur bij een temperatuur van minimaal 5 °C en maximaal 30 °C. Zo kan de metselmortel goed uitharden. Metsel je bij een temperatuur boven de 0 °C? Bekijk dan altijd de weersvoorspelling voor de nacht. Als de temperatuur ’s nachts onder -3 °C komt, stop dan op tijd met metselen. Houd verder rekening met onderstaande punten:
- Dek de pallets met bakstenen af, zodat ze niet kunnen bevriezen.
- Verwerk nooit bevroren bakstenen.
- Werk niet op een bevroren of ontdooiende ondergrond of bij risico op vorst binnen 24 uur.
- Dek het verse metselwerk goed af.
Metselen bij hoge temperaturen
Houd er bij hoge temperaturen rekening mee dat het metselwerk extra moet worden voorbevochtigd en nabehandeld. Voorkom dat de bakstenen direct in het zonlicht staan en zet ze neer in de schaduw. Gebruik je te droge stenen? Dan kan dit leiden tot slechte hechting van de metselmortel of zelfs tot verbrande mortel. Gebruik je te natte stenen? Dan kan de metselmortel niet goed uitdrogen en hecht het minder goed aan de bakstenen.
Dilatatievoegen in metselwerk
Dilataties zijn voegen die beweging in het metselwerk opvangen. Een bakstenen buitenmuur krijgt te maken met temperatuurverschillen, vocht, krimp en beweging van de achterliggende constructie. Zonder dilataties kunnen spanning en schade ontstaan, met scheurvorming als mogelijk gevolg.
Een dilatatie moet vooraf worden meegenomen in het metselplan. Dit is niet meer op te lossen als de buitenmuur al volledig is gemetseld. Laat je hierbij altijd adviseren door een vakman of constructeur.
Welke benodigdheden heb je nodig om een bakstenen buitenmuur te metselen?
Voor het metselen van een bakstenen buitenmuur heb je onderstaande materialen en gereedschappen nodig voor een succesvol eindresultaat.
Materialen
- Bakstenen
- Metselmortel
- Metselprofielen
- Schoorlatten
- Multiplex platen
- Spouwankers
- Metselwerkwapening
- DPC folie (waterkering)
- Voegmortel
- Afdekzeil om vers metselwerk te beschermen
Gereedschap
- Metselkoord
- Metseltroffel
- Voegspijker en voegbord
- Speciekuip of betonmolen
- Stenenknipper, indien je de stenen op maat moet maken
- Borstel
- Persoonlijke bescherming, zoals handschoenen, veiligheidsbril en stofmasker bij knippen

Tips voor het metselen van een bakstenen buitenmuur
- Controleer de vochtigheid van de bakstenen, omdat te droge of te natte stenen lastig te verwerken zijn en de metselmortel dan minder goed kan hechten.
- Meng bakstenen uit meerdere pakketten. Pak de stenen diagonaal van de pakketten af. Zo ontstaat een mooie kleurschakering aan de gevel.
- Controleer regelmatig het metselkoord, zodat de lagen recht en op gelijke hoogte blijven.
- Maak niet te veel metselmortel tegelijk aan, omdat het snel uitdroogt en uithardt.
Stappenplan hoe metsel je een bakstenen buitenmuur?
Gebruik het onderstaande stappenplan om een bakstenen buitenmuur te metselen. In dit stappenplan wordt gemetseld in halfsteensverband.
Controleer de fundering
Een bakstenen buitenmuur metsel je op een fundering. Het is belangrijk om de fundering goed te controleren om latere verzakkingen en structurele schade te voorkomen. Ligt er nog geen betonnen ondergrond? Maak dan eerst een fundering.
Denk vóór het metselen aan dilatatievoegen in het metselwerk
Dilatatievoegen* in het metselwerk zijn nodig om scheurvorming te voorkomen. Het is daarbij belangrijk dat je vóóraf bepaalt waar dilataties nodig zijn. Achteraf, als de hele buitenmuur is gemetseld, is dit niet meer mogelijk. Laat je hierover adviseren door een vakman of constructeur, zodat de dilataties op de juiste plek worden gemetseld.
*Dilatatievoegen = is een verticale voeg en onderbreking in het metselwerk. Hierdoor kan de buitenmuur werken bij temperatuurverschillen, vocht, krimp en beweging van de achterliggende constructie.
Plaats metselprofielen
Bevestig per hoek een multiplex plaat op de fundering met betonschroeven. Deze multiplex plaat vormt het vaste voetpunt voor het metselprofiel. Plaats één metselprofiel per hoek. Zet het metselprofiel op de multiplex plaat en plaats twee schoorlatten haaks op elkaar om het profiel stevig vast te zetten. Zorg ervoor dat je de schoorlatten aan de buitenkant van het metselwerk plaatst, zodat ze niet in de weg zitten tijdens het metselen. Controleer altijd met een waterpas of elk metselprofiel recht staat.
Stellen van het deurkozijn
Wil je in jouw bakstenen buitenmuur een deurdoorgang maken? Zet dan het kozijn op de juiste plek en stel dit loodrecht op de schoorlatten. Plaats bovendien ook een lat in het deurkozijn voor extra stevigheid.
Deze stap kun je overslaan als je geen deurkozijn in de buitenmuur wilt.
Aftekenen van de lagen- en kopmaat op de metselprofielen
Voor het bepalen van de lagenmaat leg je 10 rijen bakstenen uit in halfsteensverband. Meet hiervan de gezamenlijke lengte op en deel het getal door 10. Tel daar vervolgens een voegbreedte van ongeveer 10 tot 12 mm bij op. Om de kopmaat te bepalen, leg je de bakstenen horizontaal uit om de breedte van de stootvoegen* te meten. Vaak wordt hiervoor 1 cm tussenruimte aangehouden.
Neem zowel de laag- als de kopmaat over op de metselprofielen die je vooraf hebt geplaatst.
*Stootvoeg = is de verticale voeg tussen twee bakstenen naast elkaar. Deze voeg wordt gevuld met metselmortel.

Metselkoord spannen
Span tussen de metselprofielen een metselkoord op de hoogte van de eerste laag bakstenen. Dit metselkoord gebruik je als hulpmiddel, zodat de bakstenen in één rechte lijn komen te liggen. Tijdens het metselen van iedere laag breng je het metselkoord naar boven, zodat je weet hoe hoog de volgende laag moet worden.

Gebruik de juiste metselmortel voor jouw bakstenen
Stem de metselmortel altijd af op de bakstenen die je gebruikt. Niet elke baksteen neemt namelijk even snel water op. Dit kan invloed hebben op de hechting, verwerking en stevigheid van het metselwerk. Controleer daarom vóór het metselen de initiële wateropneming van de steen. Deze informatie staat op de verpakking.
Bij Sleiderink bestel je onder andere deze metselmortels:
- Metselmortel met kalk (Voor boven het maaiveld)
- Metselmortel zonder kalk (Voor onder het maaiveld)
- Dyckerhoff metselmortel
- Portland cement
- Mekal metselkalk
Twijfel je over de juiste metselmortel? Laat je dan adviseren door onze productspecialisten of door een vakman.
Metselmortel aanmaken
Maak de metselmortel aan in een speciekuip of betonmolen volgens de verhoudingen van de fabrikant. Gebruik schoon water en meng tot een gelijkmatige, goed verwerkbare specie. De metselmortel moet goed aan de bakstenen hechten, maar mag niet zo nat zijn dat de stenen gaan schuiven of wegzakken.
Tip! Zorg er voor dat je nooit meer metselmortel aanmaakt dan je binnen de verwerkingstijd kunt verwerken in verband met de uithardingstijd.


Bakstenen knippen
Voor het maken van een strak metselverband moeten bakstenen soms op maat worden geknipt. Gebruik hiervoor een stenenknipper of een metseltroffel.
Eerste lagen bakstenen metselen
Leg de eerste rij bakstenen eerst droog uit op de fundering langs het gespannen metselkoord. Zo controleer je of de rij goed uitkomt in de lengte en waar de stootvoegen komen. Haal de bakstenen daarna weg. Breng met de metseltroffel een laag metselmortel aan op de fundering. Leg de eerste laag bakstenen. Strijk ook voldoende metselmortel op de kopse kant van de bakstenen, zodat de stootvoeg goed gevuld wordt. Plaats daarna de baksteen in het metselmortel en schuif deze voorzichtig tegen de gemortelde stootvoeg.


Afdekzeil om vers metselwerk te beschermen
Metsel je de buitenmuur niet in één dag af? Leg dan een afdekzeil klaar om het metselwerk te beschermen tegen regen, vorst en felle zon. Door de buitenmuur af te dekken, voorkom je dat de metselmortel uitspoelt of te snel droogt.
Waterkering in de muuraanzet plaatsen
Breng een dunne laag metselmortel aan op de eerste twee lagen bakstenen voordat je de waterkering plaatst. Verwerk nu de waterkering en druk deze goed in de metselmortel. Zorg dat je de waterkering schuin laat aflopen en iets buiten de gevel laat uitsteken. Op de waterkering leg je de volgende rij bakstenen. De bakstenen kantel je telkens iets naar achteren, zodat de overtollige metselmortel langs de voorzijde naar buiten komt. Verwijder vervolgens per baksteen de overtollige metselmortel langs de voorzijde. Eventuele metselmortelresten aan de achterkant van de waterkering verwijder je ook.

Verder metselen in halfsteensverband
De eerste lagen bakstenen liggen nu met daartussen een waterkering. Span daarom het metselkoord op hoogte. Breng per baksteen een schep metselmortel aan op de onderliggende laag en spreid deze uit met de metseltroffel. Houd daarbij voldoende mortel over voor de kopse kant van de volgende steen, zodat de stootvoeg tussen twee bakstenen goed gevuld wordt. Plaats de baksteen in het mortelbed en schuif deze voorzichtig tegen de gevulde stootvoeg. Tik de baksteen daarna licht aan tot deze op de juiste hoogte ligt, net onder het metselkoord.

Buitenmuur metselen met spouwankers en verankeren
Buig het spouwanker licht afhellend in de mortelvoeg. Probeer daarbij de hoek tussen het spouwanker en de isolatie zo veel mogelijk op 90 graden te houden. Verdeel de metselmortel met de metseltroffel goed rond het spouwanker, zodat het anker rondom in de mortel ligt. Zorg dat het spouwanker minimaal 3 cm in de metselmortel ligt en aan de voorzijde minimaal 2 cm ten opzichte van het uiteinde van het anker.

Metselwerkwapening plaatsen
Leg de metselwerkwapening op de gemetselde laag bakstenen. Zorg dat de metselwerkwapening in het midden van de voeg ligt en niet tegen de buitenkant van het metselwerk komt. Breng daarna een laag metselmortel aan over de wapening, zodat deze volledig in de mortel wordt opgenomen. Na plaatsing van de metselwerkwapening kun je het metselwerk verder optrekken.

Voorbereiding voor het afwerken
Nu de bakstenen buitenmuur is gemetseld, kun je het metselwerk voorbereiden op de afwerking. Krab de mortel met een voegijzer uit de lint- en stootvoegen tot een diepte van ongeveer 15 mm. Doe dit door de metselmortel in de lintvoeg* boven en onder schuin los te snijden met het voegijzer. Verwijder daarna losse, achtergebleven metselmortelresten met een borstel.
*Lintvoeg = is de horizontale voeg tussen twee lagen bakstenen. Deze voeg loopt in de lengte van de muur door.

Bakstenen voegen
Maak het metselwerk en de voegen schoon met een borstel. Benevel de buitenmuur daarna licht met water, bijvoorbeeld met een tuinslang. Controleer of de voegen diep genoeg zijn ingekrabd. Maak de voegmortel aan met een mixer volgens de verwerkingsvoorschriften. Breng de voegmortel met een kleine voegspijker aan in de verticale voeg en druk deze goed aan. Vul daarna de horizontale voegen met behulp van een voegbord. Verwijder overtollige resten door het metselwerk licht na te borstelen. Benevel de voegen nog een keer licht, zodat het voegwerk niet te snel uitdroogt.

Veelgemaakte fouten bij het metselen van bakstenen buitenmuur
- Geen stabiele fundering maken, waardoor de bakstenen buitenmuur kan verzakken of gaan scheuren. Zorg daarom voor een stabiele basis voordat je begint met metselen. Twijfel je aan de ondergrond? Laat de fundering dan beoordelen door een vakman.
- Doormetselen bij ongeschikt weer. Regen, vorst en felle zon beïnvloeden de hechting, uitharding en kwaliteit van het metselwerk. Stop op tijd en dek vers metselwerk af.
- Metselmortel niet afstemmen op de baksteen, waardoor de hechting en verwerking van het metselwerk verslechteren. Elke baksteen neemt water op in een ander tempo. Controleer daarom vóór het metselen de initiële wateropneming van de baksteen op de verpakking.
- De spouwankers verkeerd plaatsen, waardoor de buitenmuur niet goed verankerd wordt aan de binnenmuur. Plaats spouwankers daarom pas wanneer het metselwerk op de juiste hoogte is.
- Geen rekening houden met dilatatievoegen. Zonder dilataties neemt de kans op scheurvorming toe. Bepaal daarom vóór het metselen waar dilatatievoegen nodig zijn. Het is hierbij verstandig om advies in te winnen bij een vakman.
- Mortelresten te laat verwijderen, waardoor vlekken op het metselwerk kan ontstaan. Wanneer de metselmortel is uitgehard is het lastig te verwijderen. Borstel of verwijder de resten daarom op tijd, voordat de mortel volledig is uitgehard.
Heb je nog vragen over het metselen van een bakstenen buitenmuur?
Voor advies over de juiste voorbereiding, het metselen, de verankering of afwerking neem je contact op met ons. Onze productspecialisten geven je graag vrijblijvend advies. Zo weet je zeker dat je met de juiste materialen en aanpak aan de slag gaat!

